Hướng dẫn cách test cúm A tại nhà chuẩn xác

Biết cách test cúm A tại nhà đúng quy trình giúp bạn nhanh chóng xác định tình trạng bệnh mà không cần di chuyển. Tuy nhiên, việc tự thao tác lấy mẫu nếu không đúng kỹ thuật rất dễ dẫn đến tình trạng sai lệch kết quả, bỏ lọt bệnh. Bài viết dưới đây Nguyên Phương sẽ hướng dẫn cách test nhanh cúm A tại nhà chuẩn xác. 

Cúm A là gì?

Cúm A là một dạng nhiễm trùng hô hấp cấp tính do virus cúm type A gây ra, phổ biến với các chủng như H1N1, H5N1, H7N9. Bệnh thường xuất hiện nhiều vào thời điểm giao mùa, đặc biệt là đông, xuân và có thể bùng phát thành các ổ dịch hoặc lan rộng thành dịch lớn.

Virus cúm A lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp, từ người bệnh sang người lành thông qua giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc qua tiếp xúc gần. Những môi trường đông người như trường học, văn phòng làm việc là nơi bệnh dễ lan nhanh.

Thời gian ủ bệnh của cúm A khá ngắn, thường dao động từ 1 đến 5 ngày, trung bình khoảng 2 ngày. Phần lớn các trường hợp bệnh có diễn tiến nhẹ và có thể hồi phục sau 2–7 ngày. Tuy nhiên, ở trẻ nhỏ do hệ miễn dịch còn yếu, thời gian bệnh có thể kéo dài hơn.

Nguyên nhân và biểu hiện đặc trưng của cúm A

Cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp do virus cúm A gây ra. Virus này lây lan chủ yếu qua đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc với bề mặt có chứa virus rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng. Bệnh có khả năng lây lan nhanh, đặc biệt trong môi trường đông người hoặc khi thời tiết chuyển mùa.

Không giống cảm lạnh thông thường, cúm A thường khởi phát đột ngột với các triệu chứng rõ rệt:

• Sốt cao từ 38–40°C, kèm cảm giác ớn lạnh

• Đau đầu, đau nhức cơ thể, mệt mỏi rõ rệt

• Ho khan, đau họng, chảy nước mũi

• Trẻ nhỏ có thể có thêm triệu chứng nôn ói hoặc tiêu chảy

• Viêm phổi hoặc viêm màng phổi là những biến chứng hô hấp có thể gặp ở một số trường hợp cúm A nặng, khiến người bệnh khó thở, đau ngực và có nguy cơ suy hô hấp nếu không được điều trị kịp thời.

Các biểu hiện này thường kéo dài khoảng 5–7 ngày. Nếu không được theo dõi và xử lý đúng cách, bệnh có thể tiến triển thành biến chứng như viêm phổi hoặc suy hô hấp, đặc biệt ở người lớn tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền.

Các cách test cúm A phổ biến hiện nay

Hiện nay có nhiều phương pháp giúp phát hiện virus cúm A, trong đó một số có thể áp dụng gián tiếp hoặc hỗ trợ cho việc test cúm A tại nhà. Mỗi phương pháp sẽ có độ chính xác, thời gian trả kết quả và mục đích sử dụng khác nhau.

Test bằng phương pháp RT-PCR

RT-PCR là xét nghiệm có độ nhạy và độ đặc hiệu cao, thường được sử dụng để khẳng định chẩn đoán cúm A trong các trường hợp nghi ngờ.

Thời gian trả kết quả thường dao động từ 4 đến 6 giờ. Nhờ độ nhạy và độ đặc hiệu cao, RT-PCR thường được dùng để khẳng định chẩn đoán khi có nghi ngờ nhiễm bệnh. Tuy nhiên, phương pháp này không thực hiện được tại nhà mà chủ yếu áp dụng tại bệnh viện hoặc phòng xét nghiệm.

Xét nghiệm miễn dịch huỳnh quang

Phương pháp này cho kết quả nhanh hơn so với RT-PCR, thường chỉ mất vài giờ sau khi lấy mẫu. Tuy nhiên, độ chính xác thấp hơn và phụ thuộc nhiều vào kỹ thuật của người thực hiện cũng như chất lượng mẫu bệnh phẩm.

Xét nghiệm miễn dịch huỳnh quang thường được dùng trong các cơ sở y tế, hỗ trợ chẩn đoán ban đầu trong một số trường hợp nghi ngờ cúm A.

Test nhanh cúm A tại nhà bằng bộ test nhanh

Đây là phương pháp phổ biến nhất khi nói đến cách test cúm A tại nhà. Bộ test nhanh sử dụng que thử để phát hiện kháng nguyên virus và cho kết quả trong khoảng 10–15 phút.

Ưu điểm của test nhanh cúm A tại nhà là dễ sử dụng, tiện lợi và cho kết quả nhanh. Tuy nhiên, độ chính xác không cao bằng RT-PCR, vì vậy phương pháp này chủ yếu dùng để sàng lọc ban đầu. Trong trường hợp kết quả dương tính hoặc có triệu chứng rõ ràng, người bệnh nên thực hiện thêm các xét nghiệm chuyên sâu để xác nhận.

Phương pháp phân lập virus

Phân lập virus là kỹ thuật chuyên sâu nhằm xác định sự hiện diện của virus cúm A trong mẫu bệnh phẩm đường hô hấp. Phương pháp này thường được áp dụng trong nghiên cứu hoặc điều tra dịch tễ, không dùng cho mục đích test nhanh cúm A tại nhà.

Thông thường, mẫu bệnh phẩm được thu thập trong vòng 5 ngày kể từ khi xuất hiện triệu chứng, đặc biệt ở những trường hợp có yếu tố liên quan đến ổ dịch.

Xét nghiệm huyết thanh

Xét nghiệm huyết thanh chủ yếu phục vụ nghiên cứu hoặc đánh giá sau nhiễm, không phù hợp để chẩn đoán cúm A cấp tính ở người. Phương pháp này thường được ứng dụng nhiều hơn trong lĩnh vực thú y.

Do đó, trong thực tế, khi cần test cúm A tại nhà, người dùng chủ yếu nên lựa chọn test nhanh cúm A tại nhà để sàng lọc ban đầu, sau đó kết hợp các phương pháp khác nếu cần thiết để đảm bảo kết quả chính xác.

Hướng dẫn test cúm A bằng que thử

Để thực hiện test nhanh cúm A tại nhà bằng que thử và cho kết quả đáng tin cậy, người dùng cần thao tác đúng quy trình từ bước lấy mẫu đến xử lý mẫu và đọc kết quả. Việc thực hiện sai kỹ thuật có thể làm ảnh hưởng đến độ chính xác của xét nghiệm.

Thu thập mẫu bệnh phẩm

• Bước 1: Lấy tăm bông vô trùng có sẵn trong bộ test cúm A tại nhà, nhẹ nhàng đưa đầu tăm vào một bên lỗ mũi.

• Bước 2: Đưa tăm vào sâu vừa phải, xoay nhẹ để tiếp xúc với vùng có nhiều dịch trong khoang mũi.

• Bước 3: Giữ và xoay tăm bông vài lần gần thành mũi để lấy đủ mẫu, sau đó từ từ rút ra ngoài.

Chuẩn bị mẫu bệnh phẩm

• Bước 1: Nhỏ khoảng 12 giọt dung dịch đệm (Buffer) vào ống chứa mẫu theo hướng dẫn của bộ kit.

• Bước 2: Cho đầu tăm bông đã lấy mẫu vào ống dung dịch, khuấy và xoay nhẹ trong khoảng 1–2 phút để hòa trộn mẫu với dung dịch.

• Bước 3: Ép đầu tăm vào thành ống để thu được lượng mẫu tối đa, sau đó bỏ tăm bông. Lắc nhẹ ống nghiệm để thu được dung dịch mẫu hoàn chỉnh phục vụ xét nghiệm.

Quy trình thực hiện cách test cúm A tại nhà

• Bước 1: Lấy khay thử ra khỏi túi bảo quản và đặt trên bề mặt phẳng, sạch.

• Bước 2: Nhỏ chính xác 4 giọt dung dịch mẫu vào vị trí ký hiệu “S” (Sample) trên khay test. Nhỏ từng giọt và chờ thấm hết rồi mới nhỏ tiếp.

• Bước 3: Chờ phản ứng diễn ra. Nếu bộ test hoạt động đúng, một vạch màu sẽ xuất hiện tại vùng kiểm soát, sau đó quan sát cửa sổ kết quả để đọc kết luận.

Thực hiện đúng các bước trên sẽ giúp quá trình test cúm A tại nhà đạt độ tin cậy cao hơn và hỗ trợ phát hiện bệnh sớm để có hướng xử lý phù hợp.

Cách đọc kết quả test cúm A

Sau khi thực hiện test nhanh cúm A tại nhà khoảng 10–15 phút, bạn có thể quan sát cửa sổ hiển thị trên khay thử để xác định kết quả.

Thông thường sẽ có ba trường hợp như sau:

Kết quả âm tính

• Chỉ xuất hiện 1 vạch màu tại vị trí C (vạch chứng).

• Điều này cho thấy mẫu bệnh phẩm không phát hiện kháng nguyên virus cúm, tức là chưa ghi nhận nhiễm cúm A tại thời điểm test.

Test nhanh cúm A tại nhà có thể cho kết quả âm tính giả, đặc biệt khi lấy mẫu quá sớm, quá muộn hoặc thao tác chưa đúng kỹ thuật. Nếu triệu chứng lâm sàng điển hình nhưng kết quả âm tính, người bệnh vẫn nên được bác sĩ thăm khám để cân nhắc xét nghiệm chuyên sâu.

Kết quả dương tính

Khi xuất hiện từ 2 vạch trở lên, kết quả được xác định là dương tính, cụ thể:

• Xuất hiện 2 vạch tại C và A: cho thấy có sự hiện diện của virus cúm A.

• Xuất hiện 2 vạch tại C và B: cho thấy nhiễm virus cúm B.

• Xuất hiện đồng thời 3 vạch (C, A và B): mẫu bệnh phẩm có cả virus cúm A và cúm B.

Kết quả không hợp lệ

• Không xuất hiện vạch C hoặc chỉ có vạch ở A/B mà không có vạch C.

• Không hiển thị bất kỳ vạch nào trên khay test.

Trong các trường hợp này, kết quả không có giá trị và bạn cần thực hiện lại test cúm A tại nhà bằng bộ kit mới hoặc kiểm tra lại quy trình thao tác.

Lưu ý về độ chính xác

Test nhanh cúm A tại nhà có ưu điểm tiện lợi và cho kết quả nhanh, tuy nhiên vẫn tồn tại khả năng sai số. Vì vậy, nếu có triệu chứng nghi ngờ hoặc kết quả chưa rõ ràng, nên thực hiện thêm các xét nghiệm chuyên sâu để khẳng định chính xác tình trạng bệnh.

Dấu hiệu cảnh báo cần đi khám ngay

Không phải tất cả trường hợp cúm A đều nghiêm trọng, nhưng bạn nên đến cơ sở y tế sớm nếu xuất hiện các biểu hiện sau:

• Khó thở, thở nhanh hoặc cảm giác đau tức ngực

• Sốt cao kéo dài trên 3 ngày hoặc đã hạ sốt nhưng bị sốt trở lại

• Trẻ có biểu hiện lơ mơ, co giật hoặc nôn ói liên tục

• Da, môi hoặc đầu chi tím tái, xuất hiện vân tím bất thường

• Triệu chứng đang cải thiện nhưng đột ngột chuyển nặng

Trên thực tế, nhiều trường hợp ban đầu chỉ nghĩ là cúm nhẹ nhưng sau đó tiến triển thành viêm phổi do virus, thậm chí ảnh hưởng đến nhiều cơ quan, đặc biệt ở những người có bệnh nền như hen suyễn, tim mạch hoặc suy giảm miễn dịch. Vì vậy, việc theo dõi sát và xử lý kịp thời là rất quan trọng.

Hướng dẫn chăm sóc và phòng ngừa sau khi test cúm A

Sau khi thực hiện test cúm A tại nhà và có kết quả dương tính, việc chăm sóc đúng cách và áp dụng các biện pháp phòng ngừa sẽ giúp bệnh nhanh hồi phục, đồng thời hạn chế lây lan cho người xung quanh.

• Nên tự cách ly trong khoảng 5–7 ngày kể từ khi xuất hiện triệu chứng để giảm nguy cơ lây nhiễm.

• Uống đủ nước, ưu tiên nước ấm; nghỉ ngơi nhiều để cơ thể phục hồi.

• Có thể sử dụng Paracetamol để hạ sốt và giảm đau, lưu ý không dùng aspirin cho trẻ em.

• Thuốc kháng virus như Oseltamivir có hiệu quả tốt nhất nếu dùng trong vòng 48 giờ đầu kể từ khi khởi phát bệnh. Việc sử dụng cần theo chỉ định của bác sĩ, đặc biệt với người thuộc nhóm nguy cơ cao.

• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn.

• Đeo khẩu trang khi tiếp xúc với người khác, nhất là trong không gian kín.

• Hạn chế tiếp xúc gần, không dùng chung vật dụng cá nhân trong thời gian mắc bệnh.

• Tiêm vắc xin cúm định kỳ mỗi năm là biện pháp phòng bệnh hiệu quả. Dù không đảm bảo ngăn ngừa hoàn toàn, nhưng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh nặng và biến chứng.

• Duy trì lối sống lành mạnh, ăn uống đầy đủ dinh dưỡng và tăng cường vận động để nâng cao sức đề kháng.

Cúm A là bệnh lý đường hô hấp lây lan nhanh và tiềm ẩn nhiều biến chứng nếu không được theo dõi sát sao. Việc áp dụng đúng cách test cúm A tại nhà đóng vai trò là bước sàng lọc ban đầu quan trọng đối với mỗi gia đình. Tuy nhiên, để hạn chế tối đa rủi ro âm tính giả khi tự test nhanh cúm A tại nhà, quý khách hàng tại Đồng Nai có thể lựa chọn dịch vụ lấy mẫu xét nghiệm tận nơi của Phòng khám Nguyên Phương. Tại đây bạn sẽ được đội ngũ y tế hướng dẫn chi tiết từng bước, đảm bảo độ chính xác cao và an toàn cho sức khỏe.