Cách nhận biết dấu hiệu ung thư dạ dày chuẩn y khoa

Các dấu hiệu ung thư dạ dày giai đoạn đầu thường rất mờ nhạt, dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý tiêu hóa thông thường khiến người bệnh bỏ qua thời điểm vàng để can thiệp. Bài viết dưới đây Nguyên Phương sẽ giúp bạn tổng hợp chi tiết các triệu chứng cảnh báo và phương pháp xét nghiệm cận lâm sàng chẩn đoán tình trạng sức khỏe dạ dày một cách chính xác.

Ung thư dạ dày là gì?

Ung thư dạ dày (gastric cancer) là tình trạng các tế bào trong dạ dày tăng sinh và phân chia mất kiểm soát, dẫn đến hình thành khối u ác tính. Bệnh có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào trong dạ dày, tuy nhiên đa số trường hợp bắt nguồn từ các tế bào tuyến nằm trên lớp niêm mạc bên trong thành dạ dày.

Ung thư dạ dày hiện là một trong những loại ung thư phổ biến trên thế giới, với hơn 968.000 ca mắc mới được ghi nhận trong năm 2022. Tại Việt Nam, căn bệnh này có tỷ lệ mắc thuộc nhóm cao nhất toàn cầu, với 16.277 ca mới, đứng thứ 5 trong các loại ung thư thường gặp.

Tiên lượng của ung thư dạ dày phụ thuộc rất lớn vào thời điểm phát hiện bệnh. Nếu được chẩn đoán khi khối u còn khu trú trong dạ dày, tỷ lệ sống sau 5 năm có thể đạt khoảng 75%. Khi ung thư đã lan đến hạch bạch huyết hoặc các mô lân cận, tỷ lệ này giảm xuống còn khoảng 36%. Đối với trường hợp ung thư đã di căn đến các cơ quan ở xa, tỷ lệ sống sau 5 năm chỉ còn khoảng 7%.

Ung thư dạ dày thường được chia thành 5 giai đoạn phát triển:

• Giai đoạn 0 (giai đoạn rất sớm): Các tế bào ung thư chỉ khu trú ở lớp niêm mạc trong cùng của dạ dày và chưa xâm lấn sâu hơn.

• Giai đoạn I: Khối u bắt đầu phát triển vào các lớp mô sâu hơn của thành dạ dày. Ở giai đoạn này, người bệnh thường chưa có biểu hiện lâm sàng rõ rệt.

• Giai đoạn II: Tế bào ung thư đã xâm lấn sâu hơn qua lớp niêm mạc và các lớp mô bên dưới. Một số triệu chứng có thể xuất hiện như đau vùng thượng vị, buồn nôn, khó tiêu hoặc chán ăn.

• Giai đoạn III: Ung thư lan rộng đến các hạch bạch huyết lân cận và có thể ảnh hưởng đến các mô hoặc cơ quan xung quanh.

• Giai đoạn IV: Đây là giai đoạn muộn khi tế bào ung thư đã di căn đến các cơ quan xa trong cơ thể như gan, phổi hoặc xương, làm tăng nguy cơ biến chứng nghiêm trọng và đe dọa tính mạng người bệnh.

Nguyên nhân khiến nhiều người mắc ung thư dạ dày

Ung thư dạ dày đang có xu hướng gia tăng và xuất hiện ở độ tuổi trẻ hơn so với trước đây. Bên cạnh yếu tố tuổi tác, nhiều thói quen sinh hoạt và yếu tố nguy cơ khác cũng góp phần làm tăng tỷ lệ mắc bệnh. Việc hiểu rõ các nguyên nhân gây ung thư dạ dày sẽ giúp mỗi người chủ động phòng ngừa, tầm soát và phát hiện bệnh từ sớm.

Chế độ ăn uống thiếu khoa học

Chế độ dinh dưỡng là một trong những yếu tố có ảnh hưởng lớn đến nguy cơ mắc ung thư dạ dày. Thói quen ăn mặn, thường xuyên sử dụng thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh hoặc thực phẩm lên men, muối chua có thể làm tổn thương niêm mạc dạ dày. Đồng thời, những yếu tố này còn tạo điều kiện cho vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) phát triển mạnh, làm tăng nguy cơ viêm loét dạ dày và tiến triển thành ung thư.

Thường xuyên uống rượu bia

Lạm dụng rượu bia trong thời gian dài có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày, làm suy giảm khả năng bảo vệ tự nhiên của cơ quan này. Các chất độc hại trong đồ uống có cồn tích tụ theo thời gian có thể làm tăng nguy cơ hình thành và phát triển tế bào ung thư.

Yếu tố di truyền

Người có người thân trong gia đình từng mắc ung thư dạ dày thường có nguy cơ mắc bệnh cao hơn so với người bình thường. Do đó, những đối tượng thuộc nhóm nguy cơ nên chủ động thăm khám, nội soi và tầm soát định kỳ để phát hiện bệnh từ giai đoạn sớm.

Hút thuốc lá

Thuốc lá chứa nhiều chất độc hại, trong đó có nicotine và các hợp chất gây ung thư. Việc hút thuốc hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc có thể làm tổn thương niêm mạc đường tiêu hóa, gia tăng nguy cơ viêm loét dạ dày và thúc đẩy quá trình hình thành các tế bào ung thư.

Mặc dù ung thư dạ dày là căn bệnh nguy hiểm, nhưng nguy cơ mắc bệnh có thể được giảm thiểu thông qua việc xây dựng lối sống lành mạnh, duy trì chế độ ăn uống khoa học, hạn chế rượu bia, không hút thuốc lá và thực hiện khám sức khỏe định kỳ. Chủ động tầm soát sớm là giải pháp hiệu quả giúp phát hiện bệnh ở giai đoạn đầu và tăng cơ hội điều trị thành công.

Nhiễm vi khuẩn HP

Nhiễm vi khuẩn HP là yếu tố gây nên viêm loét ở dạ dày dẫn tới bệnh ung thư, được xem là những nguyên nhân đáng chú ý.

Những ai có nguy cơ mắc ung thư dạ dày?

Ung thư dạ dày có thể xảy ra ở mọi đối tượng và mọi độ tuổi. Tuy nhiên, một số nhóm người có nguy cơ mắc bệnh cao hơn so với dân số chung do liên quan đến yếu tố sinh học, tuổi tác hoặc đặc điểm cơ địa.

Người có nhóm máu A

Một số nghiên cứu cho thấy người mang nhóm máu A có nguy cơ mắc ung thư dạ dày cao hơn so với các nhóm máu khác. Mặc dù cơ chế liên quan vẫn chưa được làm rõ hoàn toàn, đây được xem là một trong những yếu tố nguy cơ cần lưu ý khi đánh giá khả năng mắc bệnh.

Nam giới

Tỷ lệ ung thư dạ dày ở nam giới thường cao hơn nữ giới. Nguyên nhân có thể liên quan đến thói quen sinh hoạt như hút thuốc lá, sử dụng rượu bia thường xuyên hoặc tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ trong môi trường sống và làm việc.

Người từ 50 tuổi trở lên

Tuổi tác là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng của ung thư dạ dày. Nguy cơ mắc bệnh tăng dần theo tuổi, đặc biệt ở những người từ 50 tuổi trở lên. Sự lão hóa của cơ thể cùng quá trình tổn thương niêm mạc dạ dày tích lũy theo thời gian có thể làm tăng khả năng xuất hiện các tế bào ung thư.

Ngoài những đối tượng trên, nguy cơ mắc ung thư dạ dày cũng tăng lên ở những người:

• Có tiền sử viêm loét dạ dày kéo dài.

• Thường xuyên hút thuốc lá hoặc uống nhiều rượu bia.

• Có chế độ ăn nhiều thực phẩm muối chua, hun khói hoặc chế biến sẵn.

• Có người thân trong gia đình từng mắc ung thư dạ dày.

• Từng phẫu thuật dạ dày hoặc mắc các bệnh lý tiền ung thư dạ dày.

Người không khám sức khỏe định kỳ

Nhiều trường hợp ung thư dạ dày chỉ được phát hiện khi bệnh đã bước sang giai đoạn muộn do người bệnh không duy trì thói quen khám sức khỏe định kỳ. Trong khi đó, việc tầm soát và kiểm tra sức khỏe thường xuyên giúp phát hiện sớm các tổn thương bất thường ở dạ dày, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện tiên lượng bệnh.

Dấu hiệu ung thư dạ dày theo từng giai đoạn

Các triệu chứng của ung thư dạ dày có sự khác biệt tùy theo mức độ tiến triển của bệnh. Ở giai đoạn đầu, dấu hiệu thường khá mờ nhạt và dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý tiêu hóa thông thường. Khi bệnh chuyển sang giai đoạn muộn, các biểu hiện trở nên rõ ràng và nghiêm trọng hơn do khối u đã phát triển hoặc di căn đến các cơ quan khác.

Triệu chứng ung thư dạ dày giai đoạn đầu

Trong giai đoạn sớm, người bệnh thường không có triệu chứng đặc hiệu. Nhiều dấu hiệu dễ bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với viêm dạ dày, rối loạn tiêu hóa hay trào ngược dạ dày thực quản.

Một số dấu hiệu thường gặp gồm:

• Đau âm ỉ hoặc cảm giác khó chịu ở vùng bụng.

• Ăn không ngon miệng, chán ăn kéo dài.

• Đầy hơi, chướng bụng hoặc ợ nóng sau khi ăn.

• Rối loạn đại tiện, xuất hiện phân đen hoặc có lẫn máu.

• Giảm cân bất thường không rõ nguyên nhân.

• Buồn nôn, một số trường hợp có thể nôn ra máu.

• Cơ thể mệt mỏi, suy nhược và thiếu năng lượng.

Do các triệu chứng này không điển hình nên nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi ung thư đã tiến triển sang giai đoạn nặng hơn.

Dấu hiệu ung thư dạ dày giai đoạn cuối

Ở giai đoạn cuối, tế bào ung thư đã xâm lấn sâu hoặc di căn đến nhiều cơ quan như gan, phổi, não và hạch bạch huyết. Lúc này, các triệu chứng trở nên nghiêm trọng, ảnh hưởng lớn đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Các biểu hiện thường gặp bao gồm:

• Đi ngoài phân đen do xuất huyết tiêu hóa.

• Nôn mửa kéo dài hoặc thường xuyên.

• Chán ăn nghiêm trọng, cơ thể mệt mỏi liên tục.

• Đau bụng âm ỉ kéo dài kèm cảm giác trướng bụng.

• Có thể sờ thấy khối u hoặc vùng cứng bất thường ở bụng.

• Sụt cân nhanh chóng, cơ thể gầy yếu và suy kiệt.

• Da xanh xao, thiếu máu.

• Khó thở, hụt hơi hoặc thở dốc ngay cả khi vận động nhẹ.

Các biện pháp tầm soát và chẩn đoán ung thư dạ dày

Ung thư dạ dày ở giai đoạn sớm thường khó nhận biết do các triệu chứng dễ nhầm lẫn với những bệnh lý tiêu hóa thông thường như viêm loét dạ dày hoặc rối loạn tiêu hóa. Vì vậy, việc thăm khám và tầm soát ung thư dạ dày định kỳ đóng vai trò quan trọng trong phát hiện sớm bệnh. Khi nghi ngờ ung thư dạ dày, bác sĩ sẽ chỉ định một số phương pháp chẩn đoán chuyên sâu để xác định chính xác tình trạng bệnh.

Nội soi dạ dày

Nội soi dạ dày là phương pháp quan trọng và phổ biến nhất trong chẩn đoán ung thư dạ dày. Bác sĩ sử dụng một ống nội soi mềm có gắn camera đưa qua đường miệng xuống thực quản và dạ dày để quan sát trực tiếp niêm mạc.

Thông qua nội soi, bác sĩ có thể phát hiện các tổn thương bất thường như viêm loét, polyp hoặc khối u nghi ngờ. Nếu phát hiện dấu hiệu bất thường, người bệnh sẽ được chỉ định sinh thiết để xác định bản chất của tổn thương.

Sinh thiết dạ dày

Sinh thiết là tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán ung thư dạ dày. Mẫu mô được lấy từ các vị trí nghi ngờ trong quá trình nội soi và gửi đến phòng xét nghiệm giải phẫu bệnh.

Các chuyên gia sẽ phân tích mẫu mô dưới kính hiển vi nhằm xác định tế bào có phải là ung thư hay không, đồng thời đánh giá mức độ ác tính và đặc điểm của khối u để hỗ trợ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.

Xét nghiệm máu

Xét nghiệm máu giúp cung cấp thêm thông tin về tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh và hỗ trợ quá trình chẩn đoán.

Một số xét nghiệm thường được chỉ định gồm:

• Công thức máu để đánh giá tình trạng thiếu máu do xuất huyết tiêu hóa.

• Xét nghiệm chức năng gan và thận nhằm kiểm tra mức độ ảnh hưởng của bệnh đến các cơ quan khác.

• Xét nghiệm dấu ấn ung thư (tumor marker) để hỗ trợ đánh giá trước và sau điều trị.

Mặc dù không thể khẳng định ung thư dạ dày chỉ dựa vào xét nghiệm máu, nhưng đây là phương pháp hữu ích trong quá trình theo dõi bệnh.

Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh

Bên cạnh nội soi và sinh thiết, bác sĩ có thể chỉ định thêm các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh để đánh giá mức độ xâm lấn và khả năng di căn của khối u.

Các phương pháp thường được sử dụng bao gồm:

• Chụp X-quang dạ dày để khảo sát hình dạng và cấu trúc của dạ dày.

• Chụp CT (cắt lớp vi tính) giúp đánh giá kích thước khối u và mức độ lan rộng của bệnh.

• Chụp MRI (cộng hưởng từ) hỗ trợ quan sát chi tiết các mô mềm và cơ quan lân cận.

• Chụp PET-CT giúp phát hiện các ổ ung thư đang hoạt động và đánh giá tình trạng di căn.

• Xạ hình xương được chỉ định khi nghi ngờ tế bào ung thư đã lan đến hệ xương.

Phương pháp điều trị ung thư dạ dày hiệu quả

Việc điều trị ung thư dạ dày phụ thuộc vào nhiều yếu tố như giai đoạn bệnh, vị trí khối u, loại tế bào ung thư, tình trạng sức khỏe tổng thể và khả năng đáp ứng điều trị của người bệnh. Hiện nay, các bác sĩ có thể áp dụng một hoặc kết hợp nhiều phương pháp để nâng cao hiệu quả điều trị.

Phẫu thuật

Phẫu thuật là phương pháp điều trị chính đối với ung thư dạ dày ở giai đoạn còn khu trú. Mục tiêu của phẫu thuật là loại bỏ hoàn toàn khối u và các mô bị ảnh hưởng.

Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định:

• Cắt bỏ một phần dạ dày chứa khối u.

• Cắt toàn bộ dạ dày khi tổn thương lan rộng.

• Nạo vét các hạch bạch huyết lân cận để hạn chế nguy cơ tái phát.

Phẫu thuật thường mang lại hiệu quả cao nếu bệnh được phát hiện ở giai đoạn sớm.

Hóa trị

Hóa trị là phương pháp sử dụng thuốc chống ung thư nhằm tiêu diệt hoặc làm chậm sự phát triển của tế bào ung thư.

Hóa trị có thể được chỉ định:

• Trước phẫu thuật để thu nhỏ kích thước khối u.

• Sau phẫu thuật nhằm tiêu diệt các tế bào ung thư còn sót lại.

• Trong giai đoạn tiến triển hoặc di căn để kiểm soát bệnh.

Tuy nhiên, hóa trị có thể gây ra một số tác dụng phụ như buồn nôn, rụng tóc, mệt mỏi hoặc suy giảm miễn dịch. Người bệnh thường được kê thêm thuốc hỗ trợ để giảm bớt các tác dụng không mong muốn này.

Xạ trị

Xạ trị sử dụng các tia năng lượng cao để tiêu diệt tế bào ung thư hoặc ngăn chặn sự phát triển của chúng.

Phương pháp này thường được áp dụng trong các trường hợp:

• Điều trị phối hợp với phẫu thuật hoặc hóa trị.

• Giảm đau và cải thiện triệu chứng ở giai đoạn muộn.

• Điều trị các ổ di căn đến xương, não hoặc các cơ quan khác.

Xạ trị giúp kiểm soát sự phát triển của khối u và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

Liệu pháp miễn dịch và điều trị đích

Những tiến bộ trong y học đã mở ra nhiều phương pháp điều trị hiện đại như liệu pháp miễn dịch và điều trị đích.

Các phương pháp này hoạt động bằng cách:

• Kích thích hệ miễn dịch nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư.

• Tác động trực tiếp vào các đặc điểm sinh học đặc hiệu của tế bào ung thư để hạn chế sự phát triển của khối u.

Tùy thuộc vào kết quả xét nghiệm và đặc điểm bệnh lý, bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ định các loại thuốc hoặc liệu pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả điều trị.

Cách phòng ngừa bệnh ung thư dạ dày

Ung thư dạ dày là một trong những bệnh ung thư đường tiêu hóa phổ biến và đang có xu hướng trẻ hóa trong những năm gần đây. Việc điều trị bệnh thường phức tạp, tốn kém và hiệu quả sẽ giảm đáng kể nếu phát hiện ở giai đoạn muộn. Vì vậy, chủ động phòng ngừa từ sớm là giải pháp hiệu quả giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Xây dựng lối sống khoa học

Duy trì thói quen sinh hoạt lành mạnh đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ hệ tiêu hóa và nâng cao sức khỏe tổng thể. Mỗi người nên:

• Sắp xếp thời gian làm việc và nghỉ ngơi hợp lý.

• Ngủ đủ giấc mỗi ngày.

• Tập thể dục thường xuyên để tăng cường sức đề kháng.

• Hạn chế căng thẳng và áp lực kéo dài.

Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh

Một chế độ dinh dưỡng cân bằng có thể giúp giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh lý tiêu hóa, trong đó có ung thư dạ dày. Nên ưu tiên:

• Rau xanh và trái cây tươi giàu vitamin.

• Thực phẩm giàu chất xơ.

• Các nguồn protein lành mạnh như cá, thịt nạc và các loại đậu.

• Uống đủ nước mỗi ngày.

Việc bổ sung đầy đủ dưỡng chất giúp tăng cường hệ miễn dịch và hỗ trợ bảo vệ niêm mạc dạ dày.

Hạn chế thực phẩm làm tăng nguy cơ ung thư

Một số loại thực phẩm có thể làm gia tăng nguy cơ tổn thương niêm mạc dạ dày nếu sử dụng thường xuyên. Người dân nên hạn chế:

• Dưa muối, cà muối và các loại thực phẩm lên men.

• Thịt hun khói, xúc xích và thực phẩm chế biến sẵn.

• Các món nướng hoặc thực phẩm bị cháy xém.

• Thực phẩm chứa nhiều muối.

Những thực phẩm này có thể tạo điều kiện hình thành các hợp chất gây hại trong dạ dày, làm tăng nguy cơ phát triển tế bào ung thư.

Không hút thuốc lá và hạn chế rượu bia

Thuốc lá chứa nhiều chất độc hại có khả năng gây tổn thương niêm mạc dạ dày và làm tăng nguy cơ ung thư. Bên cạnh đó, việc lạm dụng rượu bia trong thời gian dài cũng ảnh hưởng tiêu cực đến hệ tiêu hóa.

Để bảo vệ sức khỏe, mỗi người nên:

• Không hút thuốc lá.

• Tránh tiếp xúc thường xuyên với khói thuốc.

• Hạn chế hoặc ngừng sử dụng rượu bia và các chất kích thích.

Hạn chế đồ ăn công nghiệp và nước ngọt đóng chai

Các loại thực phẩm chế biến sẵn, thức ăn nhanh và nước ngọt công nghiệp thường chứa nhiều chất bảo quản, đường và phụ gia thực phẩm. Việc sử dụng thường xuyên có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý tiêu hóa và ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài.

Chủ động tầm soát ung thư dạ dày

Tầm soát định kỳ là biện pháp quan trọng giúp phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư dạ dày ở giai đoạn đầu. Những người thuộc nhóm nguy cơ cao nên chủ động kiểm tra sức khỏe theo chỉ định của bác sĩ, bao gồm:

• Người nhiễm vi khuẩn HP.

• Người có tiền sử viêm loét dạ dày kéo dài.

• Người thường xuyên hút thuốc lá hoặc uống rượu bia.

• Người có người thân mắc ung thư dạ dày.

• Người trên 40 tuổi có các triệu chứng tiêu hóa kéo dài.

Việc chủ động phòng ngừa và tầm soát sớm không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc ung thư dạ dày mà còn nâng cao khả năng điều trị thành công nếu bệnh được phát hiện kịp thời.

Các dấu hiệu ung thư dạ dày như đau bụng kéo dài, đầy hơi, chán ăn, sụt cân bất thường, buồn nôn hoặc đi ngoài phân đen không nên bị xem nhẹ, đặc biệt khi các triệu chứng xuất hiện thường xuyên và kéo dài. Việc phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện tiên lượng cho người bệnh. Nếu đang gặp các dấu hiệu ung thư dạ dày hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, bạn nên chủ động thăm khám và tầm soát định kỳ tại các cơ sở y tế uy tín như Phòng khám Đa khoa Nguyên Phương để được tư vấn, chẩn đoán và hỗ trợ kịp thời bởi đội ngũ chuyên môn giàu kinh nghiệm.