Ung thư cổ tử cung có di truyền không? Cách phòng ngừa sớm

Nhiều phụ nữ tỏ ra lo lắng không biết bệnh ung thư cổ tử cung có di truyền không khi trong gia đình từng có người thân mắc phải căn bệnh này. Trên thực tế, nguyên nhân cốt lõi gây ra những bất thường ở tế bào cổ tử cung không lây truyền trực tiếp qua gen từ thế hệ này sang thế hệ khác mà chủ yếu bắt nguồn từ các tác nhân bên ngoài. Tuy nhiên, để có cái nhìn chính xác nhất về cơ chế phát sinh bệnh cũng như cách thức phòng ngừa hiệu quả, Nguyên Phương cung cấp đến bạn những thông tin cận lâm sàng chi tiết ngay trong bài viết dưới đây.

Tổng quan về bệnh ung thư cổ tử cung

Ung thư cổ tử cung bắt nguồn từ sự phát triển bất thường và mất kiểm soát của các tế bào ở phần dưới tử cung, khu vực nối liền với âm đạo. Ban đầu, các tế bào cổ tử cung khỏe mạnh sẽ trải qua quá trình biến đổi âm thầm, kéo dài nhiều năm qua giai đoạn tiền ung thư trước khi tiến triển thành khối u ác tính.

Tại Việt Nam, bệnh lý này ghi nhận mức độ phổ biến cao ở nữ giới và thường không bộc lộ triệu chứng rõ ràng trong thời gian đầu. Tuy nhiên, nếu phụ nữ chủ động tầm soát và phát hiện bệnh ngay từ sớm, tỷ lệ sống sau 5 năm có thể lên tới 90% khi tế bào bất thường chưa xâm lấn sang các cơ quan lân cận.

Ung thư cổ tử cung có di truyền không?

Nhiều phụ nữ lo lắng khi gia đình có người mắc bệnh, tuy nhiên ung thư cổ tử cung không phải là bệnh di truyền điển hình. Nguyên nhân chính khởi phát khối u đến từ các tác nhân môi trường bên ngoài, không lây truyền trực tiếp từ cha mẹ sang con.

Dù không trực tiếp gây bệnh, gen di truyền vẫn ảnh hưởng đến nguy cơ mắc ung thư thông qua mức độ nhạy cảm của cơ thể với virus. Các bất thường về gen sẽ làm suy yếu hàng rào bảo vệ tự nhiên, tạo điều kiện cho mầm bệnh tồn tại và làm biến đổi tế bào niêm mạc. Cơ chế gián tiếp này thể hiện qua các nhóm gen sau:

• Biến thể gen P53: Nhóm gen này kiểm soát quá trình sửa chữa tế bào. Khi cấu trúc gen bị lỗi, cơ thể khó tự tiêu diệt các tế bào bất thường trước khi khối u ác tính hình thành.

• Gen HLA và gen MHC: Đây là những mã gen trực tiếp điều hòa phản ứng của hệ miễn dịch. Sự thay đổi cấu trúc ở nhóm gen này khiến cơ thể giảm khả năng nhận diện và đào thải virus ra khỏi niêm mạc.

• Đột biến gen BRCA1 và đột biến gen BRCA2: Hai loại gen này có liên quan đến ung thư cổ tử cung, mặc dù mối liên hệ này không phổ biến và mạnh mẽ như đối với ung thư vú hay buồng trứng. Tuy nhiên, phụ nữ mang gen lỗi vẫn nhạy cảm hơn trước các tác nhân gây tổn thương tế bào tại vùng chậu.

Con đường lây truyền của virus HPV và các yếu tố nguy cơ khác

Mặc dù ung thư cổ tử cung không được xem là ung thư có tính di truyền, phần lớn các ca mắc bệnh lại khởi phát từ thói quen sinh hoạt và tình trạng suy giảm miễn dịch tại chỗ. Nhận biết chính xác các yếu tố nguy cơ giúp phụ nữ chủ động thay đổi lối sống và bảo vệ sức khỏe vùng kín hiệu quả hơn.

Cơ chế và con đường lây truyền của virus HPV

Nhiều phụ nữ lo lắng vì sao mầm bệnh có thể xâm nhập dù bản thân luôn áp dụng các biện pháp an toàn khi quan hệ. Thực tế, các virus HPV chủng nguy cơ cao lây lan chủ yếu qua tiếp xúc da kề da và quá trình cọ xát bề mặt niêm mạc ở khu vực nhạy cảm.

Sự lây nhiễm diễn ra ngay cả khi không có quan hệ xâm nhập sâu, chỉ cần một vết xước rất nhỏ trên da tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết sinh dục chứa virus. Trong đó, hai chủng HPV-16 và HPV-18 là tác nhân hàng đầu phá vỡ cấu trúc và làm biến đổi tế bào bình thường ở cổ tử cung.

Ngoài con đường tình dục, y văn thế giới cũng ghi nhận một tỷ lệ rất hiếm tình trạng lây truyền từ mẹ sang con trong quá trình sinh ngả âm đạo, hoặc lây nhiễm gián tiếp qua việc dùng chung đồ lót chưa được làm sạch kỹ.

Các nhóm đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh

Quá trình mầm bệnh tiến triển thành khối u thường kéo dài âm thầm nhiều năm và đe dọa trực tiếp đến những phụ nữ có hệ miễn dịch yếu hoặc duy trì thói quen sinh hoạt thiếu an toàn. Các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương bao gồm:

• Phụ nữ có nhiều bạn tình hoặc bắt đầu quan hệ tình dục sớm làm tăng xác suất phơi nhiễm virus, dẫn đến những tổn thương DNA tế bào khó hồi phục tại cổ tử cung.

• Bệnh nhân mắc hội chứng HIV/AIDS hoặc đang dùng thuốc ức chế miễn dịch để điều trị bệnh lý mạn tính khiến cơ thể mất đi lớp hàng rào bảo vệ tự nhiên.

• Phụ nữ lạm dụng thuốc tránh thai đường uống liên tục trên 5 năm gây rối loạn nội tiết tố, tạo môi trường thuận lợi cho mầm bệnh lưu trú lâu dài.

• Người có tiền sử viêm nhiễm phụ khoa tái phát nhiều lần, kết hợp thói quen thụt rửa sâu làm mất cân bằng hệ vi sinh và độ pH tự nhiên của âm đạo.

• Người duy trì thói quen hút thuốc lá hoặc thường xuyên hít phải khói thuốc thụ động, làm suy yếu khả năng tự đào thải virus của cơ thể.

Những dấu hiệu cảnh báo ung thư cổ tử cung

Nhiều phụ nữ cảm thấy lo lắng khi cơ thể xuất hiện các biểu hiện lạ ở vùng kín. Giai đoạn tổn thương tiền ung thư thường diễn biến âm thầm. Vì vậy nên việc nhận biết sớm tổn thương tiền ung thư cổ tử cung qua triệu chứng lâm sàng là rất khó. Khi gặp các biểu hiện bất thường sau đây, chị em nên đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được thăm khám và chẩn đoán chính xác:

• Tình trạng chảy máu âm đạo ngoài kỳ kinh, chảy máu sau khi quan hệ tình dục hoặc sau khi đã mãn kinh là dấu hiệu cảnh báo cần lưu tâm. Một số trường hợp có thể gặp biểu hiện rong kinh kéo dài bất thường so với chu kỳ sinh lý tự nhiên.

• Sự thay đổi về màu sắc và tính chất của khí hư (huyết trắng) phản ánh trực tiếp tình trạng sức khỏe cổ tử cung. Dịch tiết có thể ra nhiều hơn bình thường, loãng như nước, chuyển màu trắng đục, lẫn tia máu hoặc kèm theo mùi hôi khó chịu.

• Cảm giác đau vùng chậu xuất hiện thành những cơn đau âm ỉ ở vùng bụng dưới, lan ra thắt lưng hoặc đau tức rõ rệt ngay sau khi giao hợp.

• Khi các tế bào bất thường phát triển chèn ép đường tiết niệu, người bệnh dễ gặp rối loạn bài tiết như tiểu buốt, tiểu rắt. Tình trạng xuất huyết rỉ rả kéo dài còn làm sụt giảm lượng hồng cầu, gây thiếu máu khiến cơ thể thường xuyên mệt mỏi, suy nhược.

Phải làm gì khi có người thân bị ung thư cổ tử cung?

Khi trong gia đình có người thân cận huyết (như mẹ, chị em gái hoặc con gái) mắc bệnh, nhiều chị em phụ nữ thường vô cùng lo lắng liệu ung thư cổ tử cung có di truyền không và bản thân cần làm gì để chủ động bảo vệ sức khỏe. Do đó, thay vì lo lắng, bạn nên chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa và nhận biết dấu hiệu sớm dưới đây:

Thực hiện tầm soát định kỳ

Tầm soát định kỳ là phương pháp hiệu quả nhất để phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư. Chị em phụ nữ từ 21 tuổi trở lên hoặc đã có quan hệ tình dục nên chủ động thực hiện các xét nghiệm:

• Xét nghiệm Pap smear (phết tế bào cổ tử cung): Nhằm tìm kiếm và phát hiện các tế bào biến đổi bất thường ở bề mặt cổ tử cung.

• Xét nghiệm HPV: Giúp xác định sự hiện diện của các chủng virus HPV nguy cơ cao (đặc biệt là chủng 16 và 18).
  Việc phối hợp hai xét nghiệm này giúp hỗ trợ chẩn đoán chính xác và phát hiện các bất thường từ giai đoạn sớm, giúp nâng cao hiệu quả can thiệp dự phòng.

Tiêm vắc xin phòng ngừa virus HPV

Tiêm vắc xin phòng HPV được khuyến cáo cho nữ giới trong độ tuổi từ 9 đến 45, hiệu quả cao nhất khi tiêm trước khi có quan hệ tình dục. Đây là lá chắn chủ động giúp cơ thể sản sinh kháng thể chống lại các chủng HPV phổ biến gây bệnh, từ đó giảm đáng kể nguy cơ phát triển ung thư cổ tử cung trong tương lai.

Đồng hành cùng người thân một cách khoa học

Bên cạnh việc tự chăm sóc bản thân, việc hỗ trợ người bệnh trong gia đình cũng đóng vai trò rất quan trọng:

• Đưa người bệnh đến các cơ sở y tế chuyên khoa uy tín để bác sĩ khám, xét nghiệm và đánh giá tình trạng cụ thể, từ đó có hướng can thiệp y tế phù hợp.

• Thiết lập chế độ dinh dưỡng khoa học, giàu dưỡng chất kết hợp với việc thường xuyên chia sẻ, động viên tinh thần nhằm giúp người bệnh cải thiện thể trạng và duy trì tâm lý tích cực trong suốt quá trình chăm sóc sức khỏe.

• Khuyến khích người thân (và bản thân) chủ động duy trì các mối quan hệ tình dục lành mạnh và an toàn nhằm hạn chế tối đa nguy cơ lây nhiễm chéo hoặc tái nhiễm các chủng virus nguy cơ cao.

• Chú trọng cải thiện sức đề kháng tự nhiên thông qua thói quen vận động hợp lý, sinh hoạt điều độ để bảo vệ sức khỏe toàn diện.

• Không sử dụng thuốc lá và giảm thiểu tối đa các loại đồ uống có cồn để tránh gây suy giảm hệ thống miễn dịch của cơ thể.

• Thực hiện và hướng dẫn người thân giữ vệ sinh vùng kín đúng cách hàng ngày, tuyệt đối không tự ý thụt rửa sâu bên trong âm đạo gây mất cân bằng hệ vi sinh.

• Không tự ý áp dụng các bài thuốc dân gian truyền miệng chưa qua kiểm chứng khoa học để tránh làm lỡ thời gian can thiệp tốt nhất của người bệnh.

Tóm lại, ung thư cổ tử cung không phải là bệnh di truyền. Bệnh này chủ yếu do virus HPV, yếu tố di truyền chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ. Tuy nhiên, phụ nữ vẫn cần chủ động tầm soát ung thư định kỳ để phát hiện sớm các bất thường. Để thực hiện các xét nghiệm sàng lọc an toàn, bạn có thể liên hệ Phòng khám Đa khoa Nguyên Phương để được xét nghiệm nhanh chóng và chính xác.

Có thể bạn quan tâm:

• Khám tổng quát nữ gồm những gì? Khi nào nên khám sức khỏe tổng quát?

• Ung thư cổ tử cung có lây không và con đường lây truyền HPV

• Dấu hiệu ung thư cổ tử cung phổ biến nhất cần biết