Bệnh ung thư đại tràng có lây không? Các triệu chứng nhận biết

Rất nhiều người khi chăm sóc người bệnh thường mang tâm lý lo lắng, không biết ung thư đại tràng có lây không thông qua ăn uống hay tiếp xúc sinh hoạt chung. Xét về mặt y khoa, đây hoàn toàn không phải là bệnh lý truyền nhiễm nên không thể lây lan từ người sang người dưới bất kỳ hình thức nào. Thay vì lo sợ lây nhiễm, người dân cần chú ý đến các yếu tố nguy cơ thực sự như lối sống, bệnh lý nền và đặc biệt là tính di truyền trong gia đình. Nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, Nguyên Phương luôn khuyến khích người thuộc nhóm nguy cơ cao chủ động thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng để tầm soát sớm, ngay cả khi chưa có triệu chứng.

Bệnh ung thư đại tràng có lây không?

Nhiều người chăm sóc bệnh nhân thường lo lắng liệu ung thư đại tràng có lây không, tuy nhiên y khoa khẳng định căn bệnh này hoàn toàn không truyền nhiễm. Khối u ác tính khởi phát từ sự đột biến bên trong niêm mạc ruột, không do vi khuẩn hay virus lây lan qua đường hô hấp, tiêu hóa hay tiếp xúc sinh hoạt thông thường.

Khi một tế bào ung thư từ người bệnh vô tình đi vào cơ thể người khỏe mạnh, hệ miễn dịch sẽ lập tức nhận diện đây là vật thể lạ và tiến hành đào thải nhanh chóng. Cơ thể con người có cơ chế phòng thủ tự nhiên rất chặt chẽ, không cho phép các tế bào ác tính ngoại lai tồn tại và nhân lên.

Khả năng lây truyền ung thư đại tràng chỉ xuất hiện trong những trường hợp cực kỳ hiếm gặp thông qua đường ghép tạng. Mặc dù vậy, quy trình hiến tạng hiện nay luôn phải trải qua nhiều bước sàng lọc y khoa vô cùng nghiêm ngặt, giúp loại trừ triệt để rủi ro đưa nguồn tạng chứa tế bào đột biến vào cơ thể người nhận.

Nguyên nhân gây ung thư đại tràng

Sự hình thành khối u ác tính thường bắt nguồn từ sự tích lũy các đột biến gen tại tế bào niêm mạc đại tràng, khiến chúng phân chia mất kiểm soát. Quá trình biến đổi sinh học này chịu tác động bởi sự cộng hưởng của nhiều yếu tố nguy cơ từ bệnh lý nền, thói quen sinh hoạt cho đến thể trạng của mỗi người:

Vì sao trong gia đình có nhiều người mắc ung thư đại tràng liên tiếp?

Nhiều trường hợp ghi nhận các thành viên trong cùng một gia đình liên tiếp mắc bệnh, khiến người nhà lo lắng ung thư đại tràng có lây không. Tình trạng này không bắt nguồn từ sự lây nhiễm chéo qua sinh hoạt chung, mà xuất phát từ sự chia sẻ chung các yếu tố di truyền.

Khi cha mẹ mang đoạn gen lỗi, thế hệ con cái có tỷ lệ cao nhận lại cấu trúc gen tương tự. Những đột biến gen di truyền này khiến tế bào niêm mạc ruột dễ phát triển sai lệch, dần tích tụ và tạo thành khối u ác tính theo thời gian.

Khoảng 5% số ca mắc bệnh bắt nguồn trực tiếp từ các hội chứng di truyền đặc trưng. Nhóm đối tượng này cần đặc biệt lưu tâm đến hai bệnh lý tiêu biểu:

• Hội chứng Lynch: Nhóm bệnh do đột biến ở các gen sửa chữa sai sót DNA (như MLH1, MSH2, MSH6, PMS2) gây ra là nguyên nhân di truyền phổ biến nhất. Người mang gen này thường phát triển khối u ác tính từ rất sớm, đa số khởi phát trước 50 tuổi.

• Đa polyp tuyến gia đình (FAP): Sự bất thường của gen APC (trong đa polyp tuyến gia đình FAP) khiến hàng trăm đến hàng ngàn khối u nhỏ lành tính mọc rải rác khắp lòng ruột. Nếu không phát hiện sớm, các polyp này gần như chắc chắn sẽ chuyển biến thành ung thư.

Những người có người thân trực hệ từng mắc bệnh cần chủ động thực hiện tầm soát đột biến gen di truyền để đánh giá chính xác tỷ lệ rủi ro.

Triệu chứng cảnh báo bệnh ung thư đại tràng

Nhiều người thường bỏ qua các dấu hiệu bất thường ở vùng bụng vì nghĩ đó chỉ là rối loạn tiêu hóa thông thường. Tuy nhiên, khi khối u bắt đầu phát triển trong lòng ruột, cơ thể sẽ phát ra những tín hiệu cảnh báo rõ rệt đòi hỏi bạn phải thực hiện các kiểm tra y khoa.

Dấu hiệu bất thường tại đường tiêu hóa

Khối u lớn dần sẽ làm hẹp không gian bên trong đại tràng và cản trở trực tiếp đến quá trình đào thải phân. Người bệnh cần đặc biệt chú ý nếu gặp phải các nhóm triệu chứng sau:

• Thay đổi thói quen đi vệ sinh kéo dài, luân phiên giữa tiêu chảy và táo bón nhiều ngày mà không liên quan đến thức ăn.

• Tình trạng xuất huyết tiêu hóa thể hiện qua việc đi ngoài ra máu đỏ tươi, máu bầm hoặc phân có màu đen lẫn dịch nhầy.

• Cảm giác đau quặn bụng, đầy hơi hoặc đi tiêu không hết phân rất dễ bị nhầm lẫn với hội chứng ruột kích thích hoặc bệnh trĩ.

Biểu hiện suy nhược và mệt mỏi toàn thân

Tình trạng khối u rỉ máu liên tục trong lòng ruột khiến lượng hồng cầu sụt giảm nghiêm trọng theo thời gian. Cơ thể không được cung cấp đủ lượng máu nuôi mô sẽ dẫn đến tình trạng thiếu máu mạn tính kéo dài.

Người bệnh thường xuyên cảm thấy hoa mắt, chóng mặt, nhịp tim nhanh, da xanh xao và niêm mạc nhợt nhạt. Bác sĩ lâm sàng thường gọi đây là các dấu hiệu thiếu máu nhược sắc điển hình cảnh báo tổn thương ác tính. Bên cạnh đó, tình trạng sụt giảm cân nặng nhanh chóng dù vẫn ăn uống bình thường cũng là tín hiệu nguy hiểm.

Khuyến cáo an toàn khi xuất hiện triệu chứng

Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc giảm đau, cầm tiêu chảy hoặc thuốc bôi trĩ để tự xử lý tại nhà. Thói quen này làm lu mờ triệu chứng thực thể, gây cản trở và làm chậm trễ quá trình đánh giá tình trạng bệnh chính xác. Bạn cần đến cơ sở y tế thực hiện xét nghiệm máu ẩn trong phân, phân tích chỉ số máu và nội soi để tìm nguyên nhân gốc rễ.

Các phương pháp chẩn đoán và tầm soát

Sau khi giải tỏa nỗi lo ung thư đại tràng có lây không, người bệnh cần chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ thay vì chờ xuất hiện triệu chứng. Quá trình sàng lọc giúp phát hiện mầm mống bất thường ngay từ khi chúng chưa gây đau đớn.

Bác sĩ thường chỉ định siêu âm ổ bụng tổng quát để kiểm tra sơ bộ các cơ quan nội tạng. Phương pháp này an toàn và cung cấp hình ảnh ban đầu về cấu trúc bên trong ổ bụng mà không cần can thiệp dao kéo.

Khi cần đánh giá chi tiết mức độ xâm lấn của khối u, chụp MRI hoặc CT scan sẽ được áp dụng để dựng lại hình ảnh đa chiều. Dù chẩn đoán hình ảnh rất hữu ích, nội soi đại trực tràng kết hợp lấy mẫu sinh thiết trực tiếp tại vị trí nghi ngờ mới là cơ sở có độ tin cậy cao giúp kết luận bệnh chính xác.

Xét nghiệm máu và các chất điểm ấn ung thư

Nhiều tổn thương trong ruột gây chảy máu rỉ rả, khiến cơ thể hao hụt lượng lớn hồng cầu theo thời gian. Bác sĩ sẽ dùng xét nghiệm công thức máu toàn bộ (CBC) để phát hiện tình trạng thiếu máu ẩn chưa rõ nguyên nhân này.

Dòng máu cũng có thể mang theo các protein đặc biệt do tế bào lạ tiết ra. Sự thay đổi của chỉ số CEA (Carcinoembryonic Antigen) giúp bác sĩ đánh giá mức độ rủi ro tại đường tiêu hóa. Kết quả xét nghiệm dấu ấn ung thư CEA tăng cao bất thường là tín hiệu chỉ điểm cần làm thêm các xét nghiệm chuyên sâu khác.

Tùy tình trạng cụ thể, chỉ số xét nghiệm CA 19-9 sẽ được phân tích cùng các marker ung thư liên quan để tăng độ chính xác trong quá trình sàng lọc.

Phân tích phân tìm dấu vết tổn thương

Khối u hoặc polyp ở niêm mạc ruột rất dễ bị cọ xát khi phân đi qua, tạo ra những vệt máu cực nhỏ lẫn vào chất thải. Mắt thường không thể nhìn thấy lượng máu này, nên người bệnh cần đến các kỹ thuật phân tích chuyên biệt.

Bác sĩ ưu tiên dùng xét nghiệm máu ẩn trong phân (FIT) vì phương pháp này nhắm đặc hiệu vào thành phần huyết sắc tố của người. Thao tác lấy mẫu xét nghiệm FIT (Fecal Immunochemical Test) khá đơn giản và không yêu cầu bệnh nhân phải kiêng khem ăn uống nghiêm ngặt trước đó.

Bên cạnh đó, xét nghiệm gFOBT (Guaiac-based Fecal Occult Blood Test) cũng vận hành theo nguyên lý tương tự thông qua phản ứng hóa học đổi màu để tìm máu. Nếu các mẫu phân tích này cho kết quả dương tính, bác sĩ sẽ tư vấn bệnh nhân tiến hành nội soi để xác định đúng vị trí đang rỉ máu trong thành ruột.

Biện pháp phòng ngừa thông qua kiểm soát chỉ số sức khỏe

Chủ động xây dựng lối sống khoa học và theo dõi sát sao các chỉ số cơ thể giúp ngăn ngừa sự hình thành khối u ác tính từ sớm. Bạn có thể chủ động bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa thông qua các biện pháp thiết thực dưới đây:

• Xây dựng thực đơn dinh dưỡng bảo vệ niêm mạc ruột:

  • Bổ sung đầy đủ chất xơ từ rau xanh, trái cây tươi và các loại ngũ cốc nguyên hạt nhằm thúc đẩy nhu động ruột, rút ngắn thời gian cặn bã tích tụ trong lòng đại tràng.

  • Duy trì chế độ ăn giàu chất xơ ngăn ngừa adenoma (khối u tuyến có nguy cơ hóa ác) để giảm thiểu tối đa nguy cơ tổn thương thành ruột.

  • Tăng cường các chất chống oxy hóa, vi chất tự nhiên như Selen và Vitamin C nhằm củng cố hàng rào miễn dịch tự nhiên của ống tiêu hóa, bảo vệ tế bào trước tác động của gốc tự do.

  • Hạn chế tiêu thụ các loại thịt đỏ, thức ăn chế biến sẵn, đồng thời tránh xa khói thuốc lá và rượu bia.

• Kiểm soát cân nặng và theo dõi chỉ số thể trạng:

  • Lưu ý mối liên hệ chặt chẽ giữa chỉ số khối cơ thể BMI và nguy cơ ung thư đường ruột. Bạn nên duy trì chỉ số BMI ở ngưỡng an toàn, dao động từ 18.5 đến 22.9.

  • Vận động thể chất đều đặn tối thiểu 30 phút mỗi ngày nhằm cải thiện quá trình trao đổi chất, kiểm soát mỡ thừa và hạn chế các phản ứng viêm mạn tính âm thầm.

  • Sử dụng các thiết bị đo sinh hiệu và kiểm soát cân nặng tại nhà để chủ động theo dõi thể trạng, giúp điều chỉnh chế độ dinh dưỡng và thói quen sinh hoạt kịp thời.

• Tầm soát định kỳ giúp phát hiện sớm tổn thương:

  • Tiến hành nội soi đại trực tràng định kỳ theo khuyến cáo của nhân viên y tế để phát hiện những thay đổi bất thường trong lòng ruột ngay từ khi chưa có triệu chứng lâm sàng.

  • Phát hiện và thực hiện loại bỏ các polyp đại tràng lành tính từ sớm, ngăn ngừa triệt để nguy cơ chúng tiến triển thành u ác tính theo thời gian.

Nỗi lo ung thư đại tràng có lây không đã được làm rõ: bệnh hoàn toàn không truyền nhiễm. Thay vì e ngại, mỗi người cần chủ động tầm soát định kỳ để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường. Khách hàng tại Đồng Nai có thể liên hệ Phòng khám Đa khoa Nguyên Phương để được tư vấn chi tiết về các gói xét nghiệm phù hợp, giúp hỗ trợ đánh giá tình trạng sức khỏe an toàn, chính xác.

Có thể bạn quan tâm:

• 9 dấu hiệu ung thư đại tràng sớm và cách nhận biết chính xác

• Nhận biết dấu hiệu ung thư đại trực tràng theo hướng dẫn y khoa

• Các dấu hiệu ung thư trực tràng thường gặp hiện nay