Kiến thức

Chỉ số CYFRA 21-1, CEA, Pro-GRP, NSE và SCC hỗ trợ tầm soát, theo dõi điều trị và đánh giá nguy cơ ung thư phổi hiệu quả. Các xét nghiệm này được chỉ định khi khám sức khỏe định kỳ hoặc khi có dấu hiệu nghi ngờ tổn thương tại phổi cần chẩn đoán phân biệt.

Các chỉ số xét nghiệm máu (dấu ấn ung thư) giúp tầm soát rủi ro ban đầu nhưng không thể dùng đơn độc để chẩn đoán xác định bệnh lý ác tính. Phương pháp xét nghiệm máu được chỉ định trong khám sức khỏe định kỳ, theo dõi tiến triển bệnh hoặc đánh giá đáp ứng điều trị ở bệnh nhân ung thư.

Chỉ số xét nghiệm máu phát hiện ung thư máu gồm sự thay đổi số lượng bạch cầu, hồng cầu, tiểu cầu và xuất hiện tế bào blast bất thường. Xét nghiệm này được chỉ định khi bệnh nhân có triệu chứng lâm sàng như thiếu máu, sưng hạch hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.

Chỉ số xét nghiệm máu phát hiện ung thư gan quan trọng nhất gồm AFP, AFP-L3 và PIVKA-II, thường được kết hợp để tăng độ chính xác trong chẩn đoán. Các xét nghiệm này được chỉ định khi tầm soát định kỳ cho nhóm nguy cơ cao hoặc khi có dấu hiệu nghi ngờ tổn thương gan ác tính.

Ung thư thực quản có thể di truyền khoảng 5% - 10% trường hợp thông qua các đột biến gen hiếm gặp hoặc các hội chứng di truyền gia đình. Cần thực hiện tầm soát sớm khi gia đình có người thân trực hệ mắc bệnh hoặc có biểu hiện của hội chứng Howel-Evans.

Ung thư vú có tính di truyền nhưng chỉ chiếm tỷ lệ khoảng 5-10%, chủ yếu do đột biến gen BRCA1, BRCA2 truyền từ cha mẹ sang con. Cần thực hiện xét nghiệm di truyền khi gia đình có nhiều người thân trực hệ mắc ung thư vú, buồng trứng hoặc khởi phát bệnh ở tuổi trẻ.

Ung thư đại tràng có di truyền, chiếm 5-10% số ca do đột biến gen có hại truyền lại từ cha mẹ. Nên thực hiện tầm soát sớm khi gia đình có tiền sử mắc bệnh hoặc có dấu hiệu lâm sàng nghi ngờ di truyền.

Ung thư đại tràng hoàn toàn không lây nhiễm qua tiếp xúc hay ăn uống mà do đột biến gen, lối sống hoặc yếu tố di truyền trong gia đình. Tầm soát y khoa cần thực hiện khi có triệu chứng tiêu hóa kéo dài hoặc thuộc nhóm đối tượng có nguy cơ cao về di truyền.

Ung thư cổ tử cung không được xem là bệnh di truyền. Phần lớn trường hợp liên quan đến tình trạng nhiễm kéo dài các chủng HPV nguy cơ cao, chủ yếu lây truyền qua đường tình dục. Phụ nữ nên thực hiện tầm soát theo khuyến cáo phù hợp với độ tuổi và hướng dẫn của bác sĩ.

Ung thư cổ tử cung không phải là bệnh truyền nhiễm nên không lây từ người sang người. Tuy nhiên, virus HPV – nguyên nhân chính gây phần lớn các trường hợp ung thư cổ tử cung – có thể lây qua đường tình dục và một số hình thức tiếp xúc da kề da ở vùng sinh dục. Phụ nữ nên tầm soát định kỳ theo khuyến cáo, đặc biệt sau khi bắt đầu có quan hệ tình dục để nhận diện sớm các biến đổi tế bào tại tử cung.